Ενετικό Μουσείο

Το Βενετσιάνικο Μουσείο Ντέλα Ρόκα-Μπαρότζι στεγάζεται σε έναν εν λειτουργία πυργόσπιτο μέσα στο Κάστρο – την περιτειχισμένη ακρόπολη στην κορυφή του λόφου που υψώνεται πάνω από το λιμάνι της Χώρας της Νάξου. Το ίδιο το κτίριο ανήκει σε δύο από τις παλαιότερες λατινοκαθολικές οικογένειες του νησιού, τις γενιές των Ντέλα Ρόκα και Μπαρότζι, των οποίων η παρουσία στη Νάξο χρονολογείται από τις αρχές του 13ου αιώνα, όταν ο Βενετός Μάρκος Σανούδος ίδρυσε το Δουκάτο του Αρχιπελάγους. Περπατώντας μέσα στα δωμάτιά του, αποκομίζετε κάτι που τα περισσότερα νησιωτικά μουσεία δεν προσφέρουν: ένα οικιακό εσωτερικό που πραγματικά κατοικήθηκε επί πολλούς αιώνες, και όχι μια ανακατασκευασμένη προσέγγισή του.

Το μουσείο είναι ένα από τα λίγα μέρη στη Νάξο όπου η βενετική κατοχή μετατρέπεται από αφηρημένη ιστορία σε απτή, δωμάτιο προς δωμάτιο, λεπτομέρεια – τα έπιπλα, τα έγγραφα, οι προσωπογραφίες, τα οικόσημα και η ίδια η αρχιτεκτονική του πύργου αφηγούνται μια πολυεπίπεδη ιστορία για τη ζωή στις Κυκλάδες υπό τη λατινική κυριαρχία.

Τι να περιμένετε

Το πυργόσπιτο αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της κατοικήσιμης αρχιτεκτονικής του Κάστρου: χοντροί πέτρινοι τοίχοι, στενά παράθυρα σχεδιασμένα με γνώμονα την άμυνα και εκείνη η κατακόρυφη διάταξη που είναι τυπική των αστικών κατοικιών της βενετικής εποχής στις Κυκλάδες. Στο εσωτερικό, τα δωμάτια είναι επιπλωμένα με αντικείμενα εποχής και οικογενειακά κειμήλια που αντικατοπτρίζουν την καθημερινή ζωή ενός ευγενούς καθολικού νοικοκυριού – όχι ένα μεγαλοπρεπές παλάτι, αλλά ένα κατοικημένο αρχοντικό.

Τα εκθέματα καλύπτουν το ευρύτερο τόξο της βενετικής κυριαρχίας στη Νάξο, συμπεριλαμβανομένης της περιόδου του Δουκάτου του Αρχιπελάγους (1207–1566), του ρόλου του νησιού στους εμπορικούς δρόμους του Αιγαίου και της σταδιακής παρακμής της φραγκικής εξουσίας καθώς επεκτεινόταν η οθωμανική επιρροή. Τα οικόσημα και τα γενεαλογικά έγγραφα που ανιχνεύουν τις οικογένειες Ντέλα Ρόκα και Μπαρότζι προσδίδουν στη συλλογή μια προσωπική διάσταση. Η ίδια η επιβίωση του κτιρίου – μέσα από την οθωμανική κυριαρχία, το σύγχρονο ελληνικό κράτος, δύο παγκόσμιους πολέμους – αποτελεί μέρος του εκθέματος.

Υπολογίστε περίπου 45 λεπτά έως μία ώρα, περισσότερο αν αφιερώσετε χρόνο στο υλικό του οικογενειακού αρχείου.

Πώς να φτάσετε

Η συνοικία του Κάστρου βρίσκεται ακριβώς πάνω από τη Χώρα της Νάξου. Από την παραλιακή του κεντρικού λιμανιού, ακολουθήστε τις πινακίδες ανηφορικά προς το Κάστρο – η διαδρομή με τα πόδια διαρκεί περίπου 10 με 15 λεπτά μέσα από τα παλιά αγοραία σοκάκια της συνοικίας του Μπούργου. Τα δρομάκια στενεύουν καθώς ανεβαίνετε· η κεντρική πύλη του Κάστρου είναι ευδιάκριτα σημασμένη.

Αν φτάνετε με λεωφορείο, ο σταθμός των λεωφορείων του ΚΤΕΛ βρίσκεται στην παραλιακή, σε μικρή απόσταση με τα πόδια από την είσοδο του Κάστρου. Με αυτοκίνητο, το πιο πρακτικό σημείο στάθμευσης στη Χώρα της Νάξου είναι κατά μήκος του δρόμου του λιμανιού ή στο δημοτικό πάρκινγκ κοντά στην παραλιακή – η είσοδος με όχημα μέσα στο ίδιο το Κάστρο δεν είναι δυνατή λόγω του πλάτους των μεσαιωνικών δρόμων. Από αυτά τα πάρκινγκ, ακολουθεί ένας σύντομος ανηφορικός περίπατος.

Οι συντεταγμένες του μουσείου το τοποθετούν κεντρικά μέσα στο Κάστρο: 37,1059° Β, 25,3762° Α.

Καλύτερη εποχή για επίσκεψη

Οι πρωινές επισκέψεις, πριν εντείνεται η μεσημεριανή ζέστη τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, κάνουν την ανηφορική διαδρομή προς το Κάστρο πιο ευχάριστη. Τα πέτρινα σοκάκια του Κάστρου παραμένουν σχετικά δροσερά ακόμη και στην καρδιά του καλοκαιριού, αλλά η ανάβαση από το λιμάνι είναι κατά τόπους εκτεθειμένη.

Η ενδιάμεση περίοδος – Μάιος, Ιούνιος, Σεπτέμβριος και Οκτώβριος – προσφέρει τον καλύτερο συνδυασμό ήπιου καιρού και λιγότερου κόσμου. Τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, η Χώρα της Νάξου έχει πολλή κίνηση, και το Κάστρο προσελκύει επισκέπτες καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Οι χειμερινές επισκέψεις είναι πιο ήσυχες, αν και τα ωράρια λειτουργίας ενδέχεται να είναι περιορισμένα· επιβεβαιώστε πριν από την επίσκεψη.

Το φως του απογεύματος πέφτει όμορφα στην εξωτερική όψη του Κάστρου, κάνοντας την ίδια τη διαδρομή ανταποδοτική εκείνη την ώρα, αλλά επιβεβαιώστε την ώρα κλεισίματος του μουσείου πριν προγραμματίσετε μια όψιμη άφιξη.

Συμβουλές για την επίσκεψη

• Φορέστε παπούτσια με καλό κράτημα – τα καλντερίμια του Κάστρου είναι ανώμαλα και μπορεί να γλιστρούν μετά τη βροχή.
• Συνδυάστε την επίσκεψη με το κοντινό Αρχαιολογικό Μουσείο της Νάξου (επίσης μέσα στο Κάστρο) για μια πληρέστερη εικόνα της ιστορίας του νησιού σε πολλές περιόδους.
• Ο καθολικός καθεδρικός ναός του Κάστρου, το μοναστήρι των Ουρσουλινών και τα σωζόμενα οχυρωματικά τείχη βρίσκονται όλα σε απόσταση λίγων λεπτών με τα πόδια και δεν απαιτούν επιπλέον μετακίνηση.
• Οι ώρες λειτουργίας και τα εισιτήρια εισόδου δεν αναφέρονται επί του παρόντος στο διαδίκτυο· ενημερωθείτε επιτόπου κατά την άφιξη ή ρωτήστε στο γραφείο πληροφοριών της Χώρας της Νάξου στην παραλιακή πριν ξεκινήσετε την ανηφορική διαδρομή.
• Το μουσείο εκτείνεται σε πολλά επίπεδα ορόφων, στα οποία φτάνετε μέσω εσωτερικών σκαλοπατιών – δεν είναι κατάλληλο για επισκέπτες με σοβαρά προβλήματα κινητικότητας.
• Οι πολιτικές για τη φωτογράφηση διαφέρουν στις ιδιωτικές μουσειακές συλλογές· ρωτήστε στην είσοδο.

Ιστορία των οικογενειών Ντέλα Ρόκα και Μπαρότζι

Το Δουκάτο του Αρχιπελάγους ιδρύθηκε το 1207 από τον Μάρκο Σανούδο, έναν Βενετό ευγενή που κατέλαβε τις Κυκλάδες στον απόηχο της Τέταρτης Σταυροφορίας. Η Νάξος έγινε η πρωτεύουσα του δουκάτου, και μια λατινοκαθολική αριστοκρατία εγκαταστάθηκε σε όλα τα νησιά. Οι οικογένειες Ντέλα Ρόκα και Μπαρότζι ήταν ανάμεσα στις βενετικές και φραγκικές γενιές που εγκαταστάθηκαν στο Κάστρο υπό αυτό το καθεστώς, χτίζοντας τα πυργόσπιτα που ορίζουν ακόμη και σήμερα τη σιλουέτα της ακρόπολης.

Η Νάξος πέρασε στους Οθωμανούς το 1566, αλλά σε αντίθεση με πολλά νησιά του Αιγαίου, στις καθολικές οικογένειες του Κάστρου επετράπη να παραμείνουν – απόρροια της σχετικής σημασίας της Νάξου και των εμπορικών της σχέσεων. Η οικογένεια Ντέλα Ρόκα-Μπαρότζι διατήρησε το πυργόσπιτό της καθ' όλη τη διάρκεια της οθωμανικής κυριαρχίας και ως τη σύγχρονη εποχή, γι' αυτό και το κτίριο σώζεται με το περιεχόμενό του σε μεγάλο βαθμό ανέπαφο. Αυτή η συνέχεια της ιδιοκτησίας είναι που κάνει το μουσείο ασυνήθιστο: η ιστορία που τεκμηριώνει είναι ταυτόχρονα η ιστορία των ίδιων των ιδιοκτητών του.